Πεπτικό έλκος

Έλκος στομάχου

Το πεπτικό έλκος είναι μια πληγή που σχηματίζεται στο βλεννογόνο, δηλαδή το εσωτερικό τοίχωμα του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου. Το έλκος στο στομάχι ονομάζεται γαστρικό έλκος, ενώ εκείνο στο δωδεκαδάκτυλο δωδεκαδακτυλικό έλκος. Η εμφάνιση του έλκους οφείλεται στην ανισορροπία μεταξύ της παραγωγής γαστρικού οξέος και των προστατευτικών μηχανισμών του στομάχου, με αποτέλεσμα το οξύ να βλάπτει τον βλεννογόνο. Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (Helicobacter pylori) και η χρήση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ) είναι οι κύριες αιτίες, ενώ άλλοι παράγοντες όπως το κάπνισμα και το άγχος συμβάλλουν στην ανάπτυξη και επιδείνωση του έλκους.

Συμπτώματα του πεπτικού έλκους

Τα συμπτώματα μπορεί να λείπουν σε ορισμένους ασθενείς, αλλά συνήθως περιλαμβάνουν:

    • Πόνος στο άνω μέρος της κοιλιάς: το γαστρικό έλκος προκαλεί πόνο σύντομα μετά το φαγητό, ενώ το δωδεκαδακτυλικό εμφανίζει πόνο ή κάψιμο νωρίς το πρωί ή όταν το στομάχι είναι άδειο. Ο πόνος μπορεί να ανακουφίζεται με την κατανάλωση φαγητού ή αντιόξινων.
  • Φούσκωμα και αίσθημα πληρότητας μετά από μικρή ποσότητα φαγητού.
  • Έλλειψη όρεξης, ναυτία και έμετος.
  • Σοβαρά συμπτώματα που απαιτούν άμεση ιατρική βοήθεια: αιματέμεση (έμετος με αίμα), μέλαινα κόπρανα (μαύρα, πίσσας), έντονος κοιλιακός πόνος, απώλεια βάρους, αδυναμία και ωχρότητα που υποδηλώνουν αιμορραγία ή άλλες επιπλοκές.

Αιτίες και παράγοντες κινδύνου

Οι βασικές αιτίες του πεπτικού έλκους περιλαμβάνουν:

  • Λοίμωξη από Helicobacter pylori: ένα βακτήριο που αναπτύσσεται στον βλεννογόνο του στομάχου, προκαλεί φλεγμονή, ενίοτε αυξάνει την παραγωγή οξέος, και αποδυναμώνει το προστατευτικό στρώμα βλέννας.
  • Χρήση ΜΣΑΦ: φάρμακα όπως ιβουπροφαίνη, ασπιρίνη και ναπροξένη που μειώνουν την προστασία του στομάχου, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο δημιουργίας έλκους, ειδικά σε συνδυασμό με λοίμωξη από H. pylori.
  • Άλλοι παράγοντες: κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλ, κληρονομικότητα, άγχος, και ορισμένα φάρμακα.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και την ενδοσκόπηση του ανώτερου πεπτικού:

  • Γαστροσκόπηση: εισαγωγή λεπτού σωλήνα με κάμερα μέσω του στόματος για άμεση εικόνα του στομάχου και δωδεκαδακτύλου, όπου μπορεί να ληφθεί και βιοψία για επιβεβαίωση λοίμωξης H. pylori και αποκλεισμό κακοήθειας.
  • Μη επεμβατικά τεστ για H. pylori: όπως τεστ αναπνοής ουρίας και ανίχνευση αντιγόνου κοπράνων.
  • Ακτινολογικές μέθοδοι: ειδικά σε περίπτωση διάτρησης η απλή ακτινογραφία κοιλίας ή η αξονική τομογραφία μπορεί να δείξουν ελεύθερο αέρα μέσα στην κοιλιά. Παλαιότερα χρησιμοποιούσαν ακτινοσκόπηση με λήψη βαρίου από το στόμα.

Θεραπεία

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία:

  • Αναστολείς της αντλίας πρωτονίων (PPI): όπως ομεπραζόλη, λανσοπραζόλη, που μειώνουν την παραγωγή γαστρικού οξέος και βοηθούν την επούλωση.
  • Εκρίζωση Helicobacter pylori: με συνδυασμό αναστολέα αντλίας πρωτονίων και δυο ή περισσότερων αντιβιοτικών για 10-14 ημέρες.
  • Διακοπή ή αλλαγή των ΜΣΑΦ αν είναι δυνατόν, και χρήση προστατευτικών φαρμάκων αν πρέπει να συνεχιστούν.
  • Τροποποίηση τρόπου ζωής: διακοπή καπνίσματος, περιορισμός αλκοόλ, υγιεινή διατροφή, αποφυγή καφεΐνης και πικάντικων τροφών.

Επιπλοκές

Οι σοβαρές επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν περιλαμβάνουν:

  • Αιμορραγία: με αιματέμεση ή μέλαινα κόπρανα, που σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να απαιτεί ενδοσκοπική ή χειρουργική αντιμετώπιση.
  • Διάτρηση: διάβρωση όλου του τοιχώματος με οξύ κοιλιακό πόνο και ανάγκη επείγουσας χειρουργικής επέμβασης.
  • Πυλωρική στένωση: απόφραξη εξόδου στομάχου που προκαλεί έμετο, φούσκωμα και απώλεια βάρους, και αντιμετωπίζεται με ενδοσκοπικές διαστολές ή χειρουργείο.

Παρακολούθηση

  • Επανέλεγχος μετά τη θεραπεία του H. pylori με μη επεμβατικά τεστ 4-8 εβδομάδες μετά.
  • Σε γαστρικά έλκη, συνίσταται συχνά επανάληψη γαστροσκόπησης για επιβεβαίωση επούλωσης και αποκλεισμό κακοήθειας.
  • Ασθενείς υψηλού κινδύνου ή με υποτροπές μπορεί να χρειαστούν μακροχρόνια προφύλαξη με PPI.

Χειρουργική Αντιμετώπιση

Σήμερα, χάρη στην εξέλιξη της φαρμακευτικής αγωγής, το χειρουργείο για πεπτικό έλκος είναι σπάνιο και προορίζεται για:

  • Αποτυχία συντηρητικής θεραπείας.
  • Υποτροπιάζουσες, επιμένουσες βλάβες.
  • Υποψία γαστρικού καρκίνου.
  • Επείγουσες επιπλοκές (διάτρηση, μεγάλη αιμορραγία, πυλωρική στένωση).

Η επέμβαση γίνεται κατά κύριο λόγο λαπαροσκοπικά, με μικροσκοπικές τομές, ράψιμο της διάτρησης, και πλύση κοιλίας, επιταχύνοντας την ανάρρωση και μειώνοντας τις επιπλοκές.

Είναι σημαντικό να ακολουθείτε πιστά τις οδηγίες του γιατρού σας, να τηρείτε την αγωγή και να ενημερώνετε αμέσως αν εμφανιστούν συμπτώματα που υποδηλώνουν επιπλοκές. Με την καλή συνεργασία με τον ειδικό, μπορείτε να έχετε πλήρη ανάρρωση και να μειώσετε τον κίνδυνο επανεμφάνισης.